Onlinearabic.net Anasayfası   Aktif KonularAktif Konular  Forumu AraArama  YardımYardım  Kayıt OlKayıt Ol  GirişGiriş   
Dil bilgisi - Sarf & Nahiv - النحو والصرف
  Forum Anasayfası Onlinearabic.netالصرف و النحو - DİLBİLGİSİDil bilgisi - Sarf & Nahiv - النحو والصرف

Mesaj icon Konu: Arapça ve Türkçede Zamanlar

Yanıt Yaz Yeni Konu Gönder
Yazar Mesaj
scelik
Moderator
Moderator
Simge
Yabancılar için Türkçe Öğrenimi

Kayıt Tarihi: 01Ekim2006
Konum: Rize
Gönderilenler: 7217

Alıntı scelik Cevapla bullet Konu: Arapça ve Türkçede Zamanlar
    Gönderim Zamanı: 10Ekim2010 Saat 01:22

ARAPÇA VE TÜRKÇEDE ZAMANLAR

-KARŞITSAL ÇÖZÜMLEME-

Özet: Bu çalışmada karşıtsal çözümlemenin güçlü görüşünden hareketle Arapça ve Türkçenin zamanlarının karşılaştırılması yapılmıştır. Yapılan çözümleme sonucunda iki dilin zamanları arasındaki benzerlikler ve ayrılıklar maddeler hâlinde sıralanmış; ayrıca, Arapçanın zamanlarının öğreniminde anadili Türkçe olanların karşılaşması muhtemel güçlüklere yer verilmiş ve söz konusu güçlükler için çözüm önerilerinde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Zamanlar, karşıtsal çözümleme, güçlü görüş, anadil, amaç dil, yalın zaman, bileşik zaman.

Tenses in Arabic and Turkish

-A Contrastive Analysis-

Summary: In this study, tenses in Arabic and Turkish are compared depending on the strong version of contrastive analysis. At the and of the analysis, similarities and differences between the two languages are listed. In addition to this, possible difficulties for Turkish native spekars, while learning Arabic tenses, are handled and some solutions are offered to overcome them.

Keywords: Tenses, contrastive analysis, strong version, native language, second language, simple tense, compound tense. 

الطالب المجتهد
IP
scelik
Moderator
Moderator
Simge
Yabancılar için Türkçe Öğrenimi

Kayıt Tarihi: 01Ekim2006
Konum: Rize
Gönderilenler: 7217

Alıntı scelik Cevapla bullet Gönderim Zamanı: 10Ekim2010 Saat 01:22
Karşıtsal çözümlemenin güçlü görüşüne göre öğrenci anadiliyle benzerlik gösteren hususları daha çabuk öğrenecek, farklılıkları öğrenmede ise zorlanacaktır. Söz konusu zorlanma doğal olarak anadili girişimine yol açacak ve bu durum öğrencinin amaç dili öğreniminde çeşitli güçlüklerle karşılaşmasına neden olacaktır1.

  Anadili Türkçe olanlar orta öğrenimde Türçedeki zamanları detaylı bir şekilde öğrenmektedirler. Bunlardan üniversitede branş olarak Arapçayı seçenler, anadilinde öğrendikleri bazı zaman ve kiplerin Arapçada karşılıklarını bulmakta zorlanırlar. Çünkü öğrenciler Arapçanın zamanlarını mazi ve muzari ana başlığı altında ele alırlar. Arapçanın zamanlarının klâsik dilbilgisi verilerine göre sunulması, kuşkusuz öğrencilerin anadilinin yalın zamanlardan şimdiki zaman, belirli geçmiş zaman, belirsiz geçmiş zaman, gelecek zaman ve geniş zaman ile hikâye, rivayet ve koşul bileşik zamanları, ayrıca istek, dilek-koşul, gereklilik ve emir kipinden oluşan istek kiplerini karşılamakta yetersiz kalacaktır. Anadil ile amaç dil arasındaki bu farklılık doğal olarak pek çok güçlüğe yol açacak ve beraberinde anadili girişimine neden olacaktır. Bu çalışma, iki dilin zamanlarının karşıtsal çözümlemesini yaparak, benzerlikleri ve farklılıkları belirlemeyi amaçlamaktadır. Ayrıca farklılıklardan doğacak güçlüklerin neler olabileceği üzerinde durulacak ve söz konusu güçlüklerin giderilmesi için çözüm önerilerinde bulunulacaktır.

  I. Arapçada zamanlar

  Arapçanın zamanları konusuna geçmiş ve günümüz dilcilerinin yaklaşımı farklıdır. Bu farklılığı ortaya koymak, konunun anlaşılmasına katkı sağlayacaktır. Bilindiği gibi geçmiş dilciler kelimeyi isim, fiil ve harf olmak üzere üçe ayırmışlar ve bunları şöyle tanımlamışlardır2:

  İsim: Kendi başına anlam ifade eder, zamanla ilgisi yoktur.

  Fiil: Kendi başına anlam ifade eder, zamanla ilgisi vardır.

  Harf: Başkasıyla bir anlam ifade eder, zamanla ilgisi yoktur.

  Bu tanımlardan da anlaşılacağı gibi zamanla ilgisi olan yegane kelime türü fiildir. Burada geçmiş dilcilerin fiil tanımlarından bir kaç örnek sunmak istiyoruz.

  Sibeveyhi3 fiili “mastarlardan elde edilen örnekler” diye tanımlar ve onu geçmiş, henüz gerçekleşmemiş ve varlığını sürdürmekte olan diye üçe ayırır.

  ez-Zeccâcî4“Fiil, oluş, geçmiş ve gelecek zaman bildirir.”

  ez-Zemahşerî5: “Fiil, oluşun zamanla ilgisini gösteren şeydir.”

  Basra ve Kûfe ekolü fiili farklı şekilde sınıflandırmıştır6. Her iki ekol de fiili üçe ayırmış ve ilk iki türde mutabık kalmışlardır. Üçüncü türde ise birbirlerinden ayrılmışlardır. Buna göre Basra ekolü fiili mâdî, mudâri‘ ve emr; Kûfe ekolü mâdî, mudâri‘ ve dâim (sürekli) olmak üzere üçe ayırmıştır. Kûfe ekolü sürekli (dâim) fiille ismi fâ‘il’i kastetmektedir.

  Geçmiş dilcilerin ‘âmil olgusuyla gereğinden fazla ilgilendikleri bilinen bir gerçektir. Bu nedenle ‘âmiller konusu dilbilgisi kitaplarında önemli yer tuttuğu gibi bu konuda müstakil eserler de yazılmıştır. Fiil konusunu zamanla ilgisinin yanısıra bu açıdan da ele alan geçmiş dilciler, onun ‘âmil olduğu görüşündedirler. Dolayısıyla fiil, fâ‘ili raf‘, mef‘ûlu nasb eder. Bundan başka diğer mef‘ûlleri ve hâl’i de nasb eder. Ayrıca her konumda amel eder.

  Modern dilbilimle ilgilenen günümüz dilcilerinin Arapçanın zamanlarına bakışı geçmiş dilcilerden farklıdır. Günümüz dilcileri, geçmiş dilcileri dili felsefe yöntemiyle ele almaları ve Arapçanın dilbilgisini ‘âmil olgusu üzerine kurgulamaları nedeniyle şiddetle eleştirmektedirler7. Bu nedenle yazdıkları kitaplarda dilbilgisinin yeniden yapılanması ve kolaylaştırılması gerektiği üzerinde durmakta ve bu konuda alternatif görüşler ileri sürmektedirler. Sözgelimi geçmiş dilciler tarafından üçe ayrılan kelimeyi Temmâm Hassân yedi grupta ele almış8; zaman konusunda ise ez-zemenu’s-sarfî (biçimbilgisel zamanlar) ve ez-zemenu’n-nahvî (sözdizimsel zamanlar) ayrımını getirmiş ve Arapçanın bilinen fiil taksimini ez-zemenu’s-sarfî başlığı altında, bu çalışmada sunulan zamanları ise ez-zemenu’n-nahvî başlığı altında değerlendirmiştir. Ona göre Arapçanın dilbilgisel zamanları on altıdır9.

  Geçmiş dilcilerin fiilleri yukarıda sözünü ettiğimiz şekilde dar çerçevede sınıflandırması da eleştirilmiştir. Günümüz dilcileri, geçmiş dilcilerin ‘âmil konusuna fazla eğilmelerinin onları Arapçanın pek çok özelliğini görmekten alıkoyduğu düşüncesindedirler. Geçmiş dilciler, fiili delâlet ettiği zamana göre ayırmayıp felsefedeki üçlü zaman taksiminden hareketle geçmiş, gelecek ve şimdiki zamana ayırmışlardır. Bu nedenle doğal olarak geçmişte yazılan kitapları inceleyen W. Wright10 bu konuda şöyle demiştir:

  Arapça fiillerin yalnızca iki zaman kipi vardır; birisi, diğerleriyle ilgisi bakımından olup biten (the perfect) bir oluşu; ikincisi ise henüz tamamlanmamış, başka bir deyişle başlanmış ancak henüz sona ermemiş (the imperfect) oluşları bildirir.”

  Arapçanın zamanlarını inceleyen Mehdî el-Mahzûmî11 Wright’ın geçmiş kitaplardan hareketle yaptığı bu tesbitine katılır; ancak onun Arapçanın zamanlarını geçmiş dilciler gibi sunmasını eleştirir ve onun da onlar gibi hataya düştüğünü belirtir. Mahzûmî’ye göre Arapçanın zamanları için geçmişte yalnızca فـعـل  ve يفـعـل  kipinin kullanıldığı doğrudur. Ancak Arapça yalnızca bu iki kiple yetinmeyip yeni kipler de geliştirmiştir. Bunlar

  قـد + فـعـل , كان + قـد + فـعـل  ve  كان + فـعـل

  Bu kipleri bileşik yapılar olarak isimlendiren es-Sâmerrâ’î12 geçmiş dilcilerin Arapçada kullanılmakta olan bu tür yapılar üzerinde durmadıklarını belirtir. Esasen o, geçmiş dilcilerin zaman zaman bu tür kullanımlara değindiklerine işaret eder; ancak bunların gereken ilgiyi görmediğini ve sistematik bilgi hâline gelmediğini belirtir.

 
 

   Günümüz dilcileri13, es-Sâmerrâ’î’nin bileşik yapılar olarak isimlendirdiği قـد + فـعـل ,  كان + قـد + فـعـل  ve  كان + فـعـل   kipleri, ayrıc    فـعـل ve  يفـعـل  kiplerini dikkatli incelemeleri sonucunda Arapçanın gerçekte kullanılan zamanlarının daha fazla olduğunu örneklerle ortaya koymuşlar, öte yandan Kemal Bedrî14 ile Mahmûd İsmâ‘il Sînî15 Arapça zamanların İngilizceyle karşıtsal çözümlemesini yapmışlardır. Ne var ki, her yenilikte olduğu gibi, zamanlar konusunda günümüz dilcileri arasında farklılıklara rastlanmaktadır. Söz gelimi فـعـل  kipi için es-Sâmerrâ’î 14, el-Mahzûmî 7, Kemâl Bedrî 5, Seiny 3, Temmâm Hassân ise 4 kullanımdan söz etmektedir. Ayrıca Temmâm Hassân16, Arapçanın zamanlarını doğal olarak el-mâdî, el-hâl ve el-mustakbel  ana başlığı altında sunar. Birinci tür için 9, ikinci ve üçüncü tür için ise 3’er görünüş (aspect/ وجهـة ) zikreder. Onun görünüş dediklerini Kemal Bedrî17 kip (mood/صيغـة ) olarak ele alır. Bu durum, zamanların ele alınışındaki yeni yaklaşımın henüz belirginleşmediğinin göstergesidir. Bu konuda düşündürücü olan ise yukarıda adlarını zikrettiğimiz dilciler tarafından yaklaşık kırk yıldan bu yana dile getirilen farklı zaman kipleri gerçeğinin ders kitaplarına hâlâ girmemiş olmasıdır. Başka bir deyişle fiillerin الأمر –الماضي- المضارع başlığı altında sunulması ve zamanların Arapçada kullanılan kiplerinin sistematik bir şekilde ele alınmayışı devam etmektedir. Biz, burada zamanlar konusunda yazan dilcilerin çalışmalarındaki ortak noktaları dikkate alarak Arapçadaki zamanları el-mâdî (geçmiş), el-hâl (şimdiki) ve el-mustakbel (gelecek) ana başlığı altında sunmaya çalışacağız.

الطالب المجتهد
IP
scelik
Moderator
Moderator
Simge
Yabancılar için Türkçe Öğrenimi

Kayıt Tarihi: 01Ekim2006
Konum: Rize
Gönderilenler: 7217

Alıntı scelik Cevapla bullet Gönderim Zamanı: 10Ekim2010 Saat 01:23
1.1. Geçmiş zaman / الماضي

  Geçmiş zamanı, aşağıdaki başlıklar altında ele alacağız:

  • Basit geçmiş / الماضي البسيط
  • Yakın geçmiş / الماضي القريب
  • Uzak geçmiş / الماضي البعيد
  • Yenilenen geçmiş / الماضي المتجدد

  1. 1. A. Basit geçmiş / الماضي البسيط

  Bu kipin kullanıldığı belli başlı durumlar şunlardır:

  1. Geçmişte olup biten bir oluşu bildirir.

  Sınavda başarılı oldum. نجحت في الامتحان.                                               

  Bir iş veya oluşun çok defa olduğunu ve yine çok defa olabileceğini bildirir.

  Dilciler anlaştı. اتفق النحاة.                                                                          

  Düşman saldırdı. هاجم العـدو.                                                                      

  1. Bir iş veya oluşun konuşma sırasında gerçekleştiğini bildirir.

  Sana sattım.بعتـك.                                                                                   

  Seni evlendirdim. زوجتـك.                                                                        

  1. Şart edatından sonra gelecekte olacağı bildirir.

  Başarırsan   اذا نجحـت                                                                               

  Gidersen اذا ذهبـت                                                                                      
 

  
  1. Duada kullanılır.

  Allah senden razı olsun. جزاك الله خيرا.                                                         

  Allah ona rahmet eylesin. رحمـه اللـه.                                                         

  1. 1. B. Yakın geçmiş / الماضي القريب

  Bu kip قـد + فـعـل  kalıbından oluşur ve bir iş veya oluşun içinde bulunulan andan az önce gerçekleştiğini ifade eder.

  Ahmet yolculuktan (henüz) döndü. قد عاد أحمد من سفـره.                                

  Namaz başladı. قـد قامت الصلاة.                                                                   

  1. C. Uzak geçmiş / الماضي البعيد

  Bu kip كان + قـد + فـعـل  veya كان + فـعـلkalıbından oluşur ve bir iş veya oluşun uzak geçmişte olduğunu veya geçmişte olan iş veya oluşlardan birinin diğerinden önce gerçekleştiğini bildirir.

  Ben gelmeden çıkmıştı. كان قـد خرج قبل وصولي.                                            

  Ambulans gelmeden ölmüştü. كان قـد فارق الحياة قبل وصول الاسعاف.                

حينما وصل المعلم كان الطلاب قـد ذهبـوا.Öğretmen geldiğinde öğrenciler gitmişti.

  1. 1. D. Yenilenen geçmiş / الماضي المتجدد

  Bu kip كان + يفـعـل  kalıbından oluşur  ve bir iş veya oluşun geçmişte tamamlandığı, tekrarlandığı ve bir süre devam ettiğini bildirir. 

  Burada oturuyordum. كنت أجلس هـنـا.                                                        

  Odaya girdiğimde gazete okuyordu.           كان يقرأ الجريدة حينما دخلت الغـرفـة.

  Küçükken yüzmeyi severdi.                      .كان يحب السباحة عندما كان صغيـرا

  1. 2.    Şimdiki zaman /  الحـال

  يفـعـل  kalıbından oluşan şimdiki zaman Arapçada eskiden beri المضارع  olarak bilinir. Bu kip, Türkçedeki şimdiki zaman, geniş zaman ve gelecek zamanı karşılar. Bu başlık altında يفـعـل  kalıbını iki kip olarak ele alacağız.

        - Basit şimdiki zaman /  الحال(المضارع) البسيط

        - Geniş zaman / الحال(المضارع) المستمر

  1. 2. A. Basit şimdiki zaman /  الحال (المضارع) البسيط

  Eylemin belirttiği iş ve oluşun içinde bulunduğumuz zamanda gerçekleştiğini bildirir.

  Şartlarını kabul ediyorum. أوافق علـى شـروطـك.                                             

  Arkadaşıma “Görüyorum ki, şaşkınsın.” dedim.    قلت لصديقي: أراك متحيـرا.

    قال: أظنك تعرف ما بي.          “Sanırım bana ne olduğunu biliyorsun.” dedi. 

  Sana, sevgimi ifade etmek için yazıyorum. أكتب اليك لأعبر عن حبـي.             

  İşte, uçağın merdiveninden iniyor. ها هـو ينزل من سلم الطائـرة.                      

  1. 2. B. Geniş zaman / الحال(المضارع) المستمر

  Eylemin belirttiği işin her zaman yapıldığını, yapılmakta olduğunu, gelecekte de yapılacağını bildirir. Alışkanlıklar, tabiat olayları, gerçekler, yönetmelikler/kanunlar, atasözleri vb.  ifade ederken kullanılır.

  Elbiselerimi Kızılay’dan alırım. أشتري ملابسي مـن قيزيل آي                           

  Su yüz derecede kaynar. يغلي الماء في 100 درجـة.                                        

  Parlamenterin koltuğu, ölümü veya tutuklanma isteğiyle yargılandığı bir suç işlediğinde boşalır.

        يخلو مقعد النائب بموته أو بارتكابه جريمة يعاقب عليها بالسجن. 

  Tek el ses çıkarmaz. اليد الواحدة لا تصفق.                                                        

  (Bir elin nesi var iki elin sesi var.)

  1. 3. Gelecek zaman /  المستقبـل

  Gelecek zamanı iki başlık altında alacağız.

  1. 3. A. يـفـعـل    veya  س / سوف + يـفـعـل

  Daha önce de ifade ettiğimiz gibi المضارع aşağıdaki örneklerde olduğu gibi gelecek zaman bildirir.

  Ders bir saat sonra başlıyor (başlıyacak). تبدأ المحاضرة بعد ساعة.                  

  Babam gelecek hafta gidiyor (gidecek). يذهب أبـي الأسبـوع القادم.                   

  Ayrıca Arapçada  gelecek zaman için  س + يفعـل veya سوف + بفعـل kalıbı da kullanılır. Her ne kadar س + يفعـل kalıbı yakın gelecek, سوف + بفعـل uzak gelecek ifade eder denilse de bu fark, kullanımda açık bir şekilde görülmez.

  Yarın İstanbul’a gideceğim. سأسافر الى اسطنبـول غدا.                                     

  Yarın İstanbul’a gideceğim.                                سوف أسافر الى اسطنبـول غدا.

  Az sonra döneceğiz. سنعـود بعـد قليـل.                                                             

  Güzel bir film izleyeceksiniz. ستشاهدون فيلما جميلا.                                        

  3. B. فـاعـلٌ  kipi

  Bu kalıp, sonu tenvinli olarak kullanıldığında bir işin gelecekte olacağını bildirir.

  Ben, Pazar günü Türkiye’ye geliyorum (geleceğim).

  نا قادمٌ الى تركيـا يوم الأحـد. 

الطالب المجتهد
IP
scelik
Moderator
Moderator
Simge
Yabancılar için Türkçe Öğrenimi

Kayıt Tarihi: 01Ekim2006
Konum: Rize
Gönderilenler: 7217

Alıntı scelik Cevapla bullet Gönderim Zamanı: 10Ekim2010 Saat 01:24
Zamanlarla ilgili diğer kullanımlar

  Yukarıda sunduğumuz zamanlardan başka Arapçada, bir tür yardımcı fiil kabul edebileceğimiz fiillerle veya قـد edatıyla oluşturulan kullanımlar vardır. Bunlar şunlardır:

  1. مازال + يفـعـل  ( الماضي المتصل بالحاضـر )

  Geçmişte başlayıp içinde bulunulan ana kadar devam eden bir iş veya oluşu bildirir.

  Hâlâ bahçede oturuyor. مازال يجلس فـي الحديقـة.                                             

  1. ظـل + يفـعـل ( الماضي المستمـر )

  Geçmişte başlayan ve hâlâ sürmekte olan bir iş veya oluş bildirir.

  1. كـاد + يفـعـل  ( الماضي المقارب )

  Geçmişte başlayan bir iş veya oluşun gerçekleşmek üzere olduğunu bildirir.

  Ambulans olay yerine vardı varacak. كادت سيارة الاسعاف تصل الى مكان الحادث.

  1. طفـق + يفـعـل  ( الماضي الشروعـي )

  Bir işe önceden başlandığını bildirir.

  Güneş doğmaya başladı. طفـق الشمس تطلــع.                                                

  1. سيظـل + يفـعـل veya سيكون + فاعـلا ( المستقبل الاستمراري )

  Bir iş veya oluşun gelecekte de süreceğini bildirir.

  Hasta yarın da uyuyor olacak. سيظل المريض ينام غدا أيضـا.                          

  Hasta yarın da uyuyor olacak. سيكون المريض نائما غدا أيضا.                          

  6. قـد + يـفـعـل   ( المستقبل المحتمـل )

  Bir iş veya oluşun gelecekte gerçekleşme ihtimali olduğunu bildirir.

  Az sonra yağmur yağabilir. قـد تمطـر السماء بعد قليل.                                     

  İşe gidebilirim. قـد أذهـب الى العمـل.                                                               

  7. سيكون + قـد + فـعـل  ( المستقبل التام )

  Bir iş veya oluşun gelecekte tamamlanmış olacağını bildirir.

  Çeyrek saat sonra uçak inmiş olacak. بعد ربـع ساعة ستكون الطائـرة قد هبطت.    

  II. Türkçede zamanlar18

  a. Yalın zamanlar

  Türkçede yalın zamanlar beşe ayrılır. Bunlar:

      - Belirli geçmiş zaman

      - Belirsiz geçmiş zaman

      - Şimdiki zaman

      - Geniş zaman

      - Gelecek zaman

  Bu zamanlar Türkçede bildirme kipleri başlığı altında incelenir. Bu kiplerden başka Türkçede bir de isteme kipleri vardır. Bunlar, istek, dilek-koşul,gereklilik  ve emir kipleridir. Biz bu çalışmada konumuz itibariyle bildirme kipleriyle yetineceğiz.

  1. Belirli geçmiş zaman

  İşin geçmiş zamanda yapıldığını kesin olarak bildirir. Bu kip, fiil köküne –dı (-di, -du, -dü) veya –tı (-ti, -tu, -tü) zaman eki getirlerek elde edilir.

  Öğretim yılı başla.

  Dün  bir kitap okudum.

  Bir hafta tatil yapk.

 
 

   2. Belirsiz geçmiş zaman

  Geçmişte yapılan bir işin başkalarından öğrenildiğini veya belirsiz olduğunu ifade eder. Bu kip, fiil köküne –mış (-miş, -muş, -müş) zaman eki getirilerek elde edilir.

  Öğretim yılı başlamış.

  Dün bir kitap okumuş.

  Bir hafta tatil yapmışız.

  3. Şimdiki zaman

  Eylemin belirttiği iş ve oluşun içinde bulunduğumuz zamanda gerçekleştiğini bildirir. Bu kip fiil köküne –ıyor (-iyor, -uyor, -üyor) zaman eki getirilerek elde edilir.

  Öğretim yılı başlıyor.

  Kitap okuyor.

  Tatil yapıyoruz.

  4. Geniş zaman

  Eylemin belirttiği işin her zaman yapıldığını, yapılmakta olduğunu ve gelecekte de yapılacağını bildirir. Bu kip fiil köküne –r (-ar, -er, -ır, -ir, -ur, -ür) zaman eki getirilerek yapılır.

  Öğretim yılı başlar.

  O, her gün kitap okur.

  Biz her yıl tatil yaparız.

  5. Gelecek zaman

  Eylemin belirttiği işin içinde bulunulan zamandan sonra, yani gelecekte gerçekleşeceğini bildirir. Bu kip fiil köküne –acak (-ecek) zaman eki getirilerek elde edilir.

  Önümüzdeki hafta öğretim yılı başlayacak.

  O, yarın kitap okuyacak.

  Gelecek ay tatil yapacağız.

  b. Bileşik zamanlar

  Türkçede yalın zamanlı eylemlerin yanısıra bir de bileşik zamanlı eylemler vardır. Bileşik zamanlar imek  ek eyleminin yalın zamanlı eylemlerle birleşerek oluşturduğu kullanım şeklidir. Türkçede üç bileşik zaman bulunur. Bunlar:

  • Hikâye bileşik zamanı
  • Rivayet bileşik zamanı
  • Koşul bileşik zamanı
الطالب المجتهد
IP
scelik
Moderator
Moderator
Simge
Yabancılar için Türkçe Öğrenimi

Kayıt Tarihi: 01Ekim2006
Konum: Rize
Gönderilenler: 7217

Alıntı scelik Cevapla bullet Gönderim Zamanı: 10Ekim2010 Saat 01:24
  1. Hikâye bileşik zamanı

  Yalın zamanlı bir eylemle ek eylemin –dı oluşturduğu bileşik zamandır. Eylemin belirttiği iş ve olayın hikâye biçiminde anlatılmasını sağlar. Bildirme kiplerinin hepsi hikâye bileşik zamanına göre çekime girer.

  Ahmet geldiydi. (Belirli geçmiş zamanın hikâyesi: -dı + -dı)

  Ahmet gelmişti. (Belirsiz geçmiş zamanın hikâyesi: -mış + -dı)

  Ahmet geliyordu. ( Şimdiki zamanın hikâyesi: –ıyor + -dı)

  Ahmet gelirdi. (Geniş zamanın hikâyesi: -ır + -dı)

  Ahmet gelecekti. (Gelecek zamanın hikâyesi: -acak + -dı)

  1. Rivayet bileşik zamanı

  Yalın zamanlı bir eylemle ek eylemin –imiş (-miş) oluşturduğu bileşik zamandır. Belirli geçmiş zaman kipiyle rivayet bileşik zamanı kurulmaz. Rivayet bileşik zamanı kuran bildirme kipleri şunlardır:

  Ahmet gelmişmiş.(Belirsiz geçmiş zamanın rivayeti: -ımış + -mış)

  Ahmet geliyormuş.,(Şimdik zamanın rivayeti: -ıyor + -muş)

  Ahmet gelirmiş. (Geniş zamanın rivayeti: -ır + -mış)

  Ahmet gelecekmiş.(Gelecek zamanın rivayeti: -acak + -mış)

  1. Koşul bileşik zamanı

  Çekimli eylemlere ek eylem –sa (-se) getirilerek koşul bileşik zamanı yapılır. Bildirme kiplerinin hepsinin koşul bileşik zamanı vardır.

  Ahmet geldiyse (Belirli geçmiş zamanın koşulu: -dı + -sa)

  Ahmet gelmişse  (Belirsiz geçmiş zamanın koşulu: -mış + -sa)

  Ahmet geliyorsa (Şimdiki zamanın koşulu: -ıyor + -sa)

  Ahmet gelirse (Geniş zamanın koşulu: -ır + -sa)

  Ahmet gelecekse (Gelecek zamanın koşulu: -acak + -sa)

İki dilin  zamanlarının karşıtsal çözümlemesi

Arapça ve Türkçenin zamanları arasındaki benzer ve farklı yönleri özet halinde  görmek için aşağıdaki tabloyu sunmayı uygun gördük. Tabloda amaç dilden hareketle Arapçadaki zamanlar esas alınmış ve Türkçedeki hangi zamanları karşıladıkları gösterilmiştir. İki dilin zamanları arasındaki benzerlikler ve farklılıkların daha iyi görülebilmesi için tabloda olumlu yapının yanısıra olumsuz yapıya da yer verilmiştir. 

الطالب المجتهد
IP
scelik
Moderator
Moderator
Simge
Yabancılar için Türkçe Öğrenimi

Kayıt Tarihi: 01Ekim2006
Konum: Rize
Gönderilenler: 7217

Alıntı scelik Cevapla bullet Gönderim Zamanı: 10Ekim2010 Saat 01:25

Türkçe Arapça
Zaman Olumlu Olumsuz نفـي اثـبات الزمـن
Belirli geçmiş zaman Yap+tı Yap+ma+dı لم + يفـعـل فـعـل الماضـي البسيط
Belirli geçmiş

zaman

Yap+tı Yap+ma+dı مـا + فـعـل قـد + فـعـل الماضي

القريب

Belirsiz geç. zam. hikâyesi Yap+mış+tı Yap+ma+mış+tı لم يكن + قد+ فعل كان + قد +

فعـل

الماضي

البعيد

Şimdiki zamanın hikâyesi Yap+ıyor+du Yap+mı+yor+du لم يكن

(ما كان) + يفـعـل

كان + يفـعـل الماضي

المتجدد

Şimdiki zaman Yap+ıyor Yap+mı+yor ما / لا + يفعـل  يفـعـل الحال البسيط
Geniş zaman Yap+ar Yap+maz لا + يفـعـل يفـعـل الحال

المستمـر

 
Gelecek zaman
 
Yap+acak
 
Yap+ ma+ y 
 

+ acak

 
(لا + يفـعـل)

لـن + يفعـل

 
(يفـعـل)        س / سوف + يفعل
 
المستقبل

البسيط

Gelecek zaman Yap+acak Yap+ma+y+acak ليس + فاعـلا فـا عـل صيغة فاعـل
Xxx Hâlâ yap+ıyor Hâlâ (henüz)

yap+ma+dı

لـمّا + يفعـل مـازال + يفعـل الماضي

المتصل

بالحاضر

Xxx Yapmayı sürdürüyor Yapmamayı sürdürüyor ظل + لا + يفعـل ظـل + يفعـل الماضي

المستمـر

 
Xxx
Yaptı

yapacak

(yapayazdı)

----- لم + يكد +يفعـل كاد + يفعـل الماضي

المقارب

Xxx Yapmaya başladı Yapmaya başlamadı (yapmıyor) ليس + يفعـل طفـق + يفعـل الماضي الشروعي
Xxx Yapmayı sürdürecek         (yapıyor olacak) Yapmamayı sürdürecek   (yapıyor olmayacak) سيظل+لا+ يفعل  (لن +يكون+فاعلا) سيظل + يفعـل

(سيكون + فاعلا)

 
           
Xxx Yap+abil+ir Yap+a+maz قـد + لا + يفعل قـد + يفعـل المستقبل المحتمل
Xxx Yap+mış olacak Yap+mış olmayacak لن+يكون+قد+فعل سيكون + قد +فعل المستقبل الـتام
 

الطالب المجتهد
IP
scelik
Moderator
Moderator
Simge
Yabancılar için Türkçe Öğrenimi

Kayıt Tarihi: 01Ekim2006
Konum: Rize
Gönderilenler: 7217

Alıntı scelik Cevapla bullet Gönderim Zamanı: 10Ekim2010 Saat 01:26
Yukarıdaki tablo dikkatle incelendiğinde, ilk grupta verilen Arapçanın zaman kiplerinin Türkçenin yalın veya bileşik zamanlı eylemlerinden birini karşıladığı görülmektedir. İkinci grupta yer alan kullanımların Türkçenin yalın veya bileşik zamanlarından birini karşıladığını söylemek mümkün değildir. Söz konusu kullanımlardan 1. kullanım fiilin önüne şimdiki zaman zarfı hâlâ getirilerek; 2., 4., 5., 7. kullanımlar mastar + fiil; ve 3. kullanım fiil+fiil yapısıyla; 6. kullanımda ise fiil köküne -ebilmek eki getirilerek Türkçede karşılanmıştır. Dolayısıyla Arapçanın geçmiş, şimdiki ve gelecek zaman görünüşlerinin (aspects) veya kiplerinin (moods) teker teker Türkçeye karşıtsal çözümlemesinden elde ettiğimiz sonuçlar şunlardır.

Benzerlikler

  1. Birinci  gruptaki الماضي البسيط،  الماضي القريب،  الحال البسيط، الحال المستمر ve المستقبل البسيط Türkçenin yalın zamanlarından birini karşılamaktadır.
  2. Birinci grupta yer alan الماضي البعيد   ile  الماضي المتجدد  Türkçenin bileşik zamanlarından ikisini karşılamaktadır.
  3. Birinci grupta yer alan kullanımlar yapı bakımından Türkçenin yalın ve bileşik zaman kullanımlarına büyük oranda benzemektedir. Şöyleki, قـد  edatı belirli geçmiş zaman eki –dı ve belirsiz geçmiş zaman eki –mış, كان  fiili ek eylem –du,  س   ve  سوف  harfleri gelecek zaman eki –acak’ı karşılamaktadır.
  4. Birinci grupta yer alan ve gelecek zaman için kullanılan  فاعـلٌ  kipi yine Türkçenin yalın zamanlarından birini karşılamaktadır.

Farklılıklar:

  1. Geçmiş zaman kiplerinde kullanılan فـعـل aynı zamanda geçmiş zaman fiil köküdür. Arapçada fiil köküyle geçmiş zaman kipinin üçüncü şahıs için aynı olması, Türkçedeki fiil kökü + geçmiş zaman ekine göre yapısal farklılık göstermektedir. Söz konusu فـعـل kipinin diğer şahıslara göre çekimi vardır.
  2. Arapçada yakın geçmiş için kullanılan قـد + فـعـل  bileşik yapısı Türkçenin yalın zamanlarından belirli geçmiş zamanı karşılamaktadır.
  3. يفـعـل Arapçada şimdiki, geniş ve gelecek zaman için kullanılmaktadır. Dolayısıyla bu yapıdaki ي (حرف المضارعة) Türkçenin üç zaman eki  –ıyor, -r,–acak  eklerini karşılamaktadır.
  4. فاعلٌ  kipinin Arapçada gelecek zaman için kullanılmasının Türkçede benzeri yoktur.
  5. İkinci grupta yer alan ve gelecekte olması muhtemel bir iş veya oluş bildiren قـد + يفـعـل  kalıbında kullanılan ve burada –ebilmek anlamına gelen  قـد ın birinci grupta yer alan kullanımlarda belirli geçmiş zaman eki –dı ile karşılanması, aynı edatın farklı anlamlarda kullanılması durumudur.
  6. İkinci grupta yer alan kullanımlar, Türkçenin bilinen yalın veya bileşik zamanlarını karşılamamaktadır.
  7. İkinci   grupta yer   alan  zaman   kullanımlarındaki                           ( (ظـلّ ، كاد ، طفـق ، سيظـلّ ، سيكون  yardımcı fiiller Türkçeye esas fiil; esas fiil olan يفـعـل  ise genelde mastar olarak çevrilmektedir.
  8. المستقبل الاستمراري  için سيظـلّ + يفعـل  ve سيكون + فاعلا  yapılarının kullanılması aynı ortam için iki ayrı yapının kullanılması durumudur.
  9. Olumsuz cümle yapılarında fiil, belirli geçmiş zaman ( الماضي البسيط ) da يفـعـل  biçimini almakta ve önüne لم   olumsuzluk edatı gelmektedir.
  10. Türkçede olumsuzluk edatı ( -ma ) her zaman tek iken, Arapçada    ما ، لم ، لن ve ليس  olmak üzere birden fazladır.
  11. Olumsuzluk edatlarından لم in sahih fiilin sonunu sukûn yapması ayrıca illetli fiillerin illet harfini düşürmesi ve  لن   olumsuzluk edatının fiilin sonunu nasb etmesi Arapçanın i‘rab olgusundan kaynaklanan bir durumdur.

Arapçanın zamanlarının öğreniminde karşılaşılması muhtemel güçlükler

        Karşıtsal çözümlemenin güçlü görüşüne göre Arapçanın zamanlarında anadili Türkçe olanların karşılaşacakları muhtemel güçlükler bizce şunlardır:

  1.Arapçanın zamirlerinin sayısının (14) Türkçenin zamirlerinden (6) bir hayli fazla olması, gerek geçmiş zaman kipi فـعـل , gerekse şimdiki zaman, geniş zaman, ve gelecek zaman kipi يفعـل  nun çekim ve kullanımlarında öğrencilerin başlangıç ve orta düzeyde güçlükle karşılaşmasına yol açacaktır. Çünkü öğrenciler, söz konusu fiil kullanımlarında anadilinde olmayan ikil ve dişil zamirlerine göre fiil çekimiyle karşılaşacaklardır.

  2. Türkçenin yalın zamanlarından belirli geçmiş zamanın Arapçada hem فـعـل , hem de قـد + فـعـل  bileşik yapısıyla karşılanması yapısal ve anlamsal güçlüğe yol açacaktır. Dolayısıyla öğrencilerin iki yapıyı birbirinin yerine yanlış bir şekilde kullanması beklenmektedir.

  3. فـعـل  kipinin olumsuzunun لـم + يفـعـل ; قـد + فـعـل kipinin olumsuzunun  مـا + فـعـل olması, yapısal karışıklığa yol açacak ve bu durum iki olumsuz yapının zaman zaman birbirinin yerine kullanılmasına neden olacaktır.

  4. Türkçede çok kullanılan belirsiz geçmiş zamanın Arapçada birebir karşılığı olmaması, öğrencileri düşündüklerini Arapça ifade ederken farklı kullanımlara sevkedecektir. Esasen Araplar, bizim belirsiz geçmiş zaman kipiyle ifade ettiğimizi belirli geçmiş zaman kipi فـعـل (الماضي البسيط)  ile ifade etmektedirler. Dolayısıyla öğrencinin başlangıçta فـعـل  kipini belirli geçmiş zaman olarak öğrenmesi zihninde bir karışıklığa yol açacak ve belirsiz geçmiş zamanda ifade etmek istediğini kimi zaman    قـد + فـعـل (الماضي القريب) veya كان + قـد + فـعـل  (الماضي البعيد) kipiyle dile getirmesine  neden olacaktır.

  5. Arapçanın كان + قـد + فـعـل  bileşik yapısı yalnızca Türkçenin belirsiz geçmiş zaman hikâyesini; كان + يفـعـل bileşik yapısı şimdiki zamanın hikâyesini karşılamaktadır. Bu durum öğrencinin anadilinde kullandığı çeşitli bileşik zamanlı yapıların Arapçada karşılığını bulamamasına yol açacak ve dolayısıyla kendisini ifade ederken bir takım güçlüklerle karşılaşmasına neden olacaktır.

  6. يفـعـلkipinin şimdiki zaman, geniş zaman ve gelecek zaman için kullanılması aynı ögenin farklı ortamlar için kullanılması durumudur. Bu durum, anadili Türkçe olanları aynı ögeyi farklı ortamlarda kullanma güçlüğüyle karşı karşıya getirecektir. Ancak bu zorluk anadili Arapça olanların Türkçe öğrenmeleri durumunda daha fazla olacaktır. Çünkü onlar farklı ortamlar için farklı ögeler kullanmakla karşı karşıya kalacaklardır.

  7. Şimdiki zaman, geniş zaman ve gelecek zaman için kullanılan  يفـعـل kipinin olumsuzunun birinci durumda ما / لا + يفـعـل ; ikinci durumda  لا + يفـعـل ; üçüncü durumda لن + يفـعـل şeklinde kullanılması, Türkçedeki olumsuzluk eki –ma (-maz)karşılığında birden fazla ögenin kullanılması durumudur. Arapçanın yapısından kaynaklanan söz konusu durumun başlangıç ve orta düzeyde güçlüklere yol açması muhtemeldir. Çünkü öğrenci, olumlu yapıda üç ayrı ortamda kullandığı aynı yapının olumsuz durumlarda farklı ögelerle kullanımıyla karşılaşmaktadır.

  8. Arapçada gelecek zaman için kullanılan tenvinli فاعـلٌ kipi anadili Türkçe olanlar için yeni bir durum olacaktır. Bu kipin, gelecek zaman için kullanılan يفـعـل  ile س / سوف + يفـعـل  kiplerinin yanısıra kullanılacak olması aynı anlamda kullanılan çeşitli yapıları ayırt etme güçlüğüne yol açacak, ayrıca gelecek zaman için Türkçede karşılığı olan س / سوف + يفـعـل  kipinin daha fazla kullanılmasına neden olacaktır. Başka bir deyişle anadili Türkçe olanlar فاعـلٌ  kipini س / سوف + يفـعـل  kipine nazaran daha az kullanma eğiliminde olacaktır. فاعـلٌ kipinin olumsuz kullanımı olan ليس + فاعلا yapısı da ayrıca çeşitli güçlüklere yol açacaktır. Buradaki güçlük, ليس  yerine لا  kullanımından kaynaklanacağı gibi, ليس nin çekimli olması ve haberinin mansûb olarak kullanılması gerekliliğinden de kaynaklanabilir. Başlangıç ve orta düzeydeki öğrencilerin ليس nin çekiminde ve haberinin tekil, ikil ve çoğul durumlarda mansûb olarak kullanımında güçlükle karşılaşması muhtemeldir. 
 

  9. İkinci grupta yer alan Arapçanın zaman kullanımlarının Türkçenin yalın ve bileşik zamanlarından birini karşılamaması öğrencilerin hem yapısal, hem de anlamsal güçlüklerle karşılaşmasına neden olacaktır. Bu güçlükler orta düzeyde belireceği gibi zaman zaman ileri düzeyde de kendini gösterebilir. Söz konusu yapısal güçlüklerin olumlu yapıda olduğu gibi olumsuz yapılarda da gerçekleşmesi muhtemeldir.

  Çözüm önerileri

  Karşıtsal çözümlemenin güçlü görüşünden hareketle Arapçanın zamanlarının öğreniminde anadili Türkçe olanların karşılaşacağını dile getirdiğimiz güçlüklerin çözümünün zor olmayacağı düşüncesindeyiz. Öncelikle günümüz Arapçasının klâsik dilbilgisinin etkisi altında olduğu gerçeğinin altını çizmemiz gerekmektedir. Söz konusu etki, günümüz dilcilerinin çoğu dilbilgisi konusunda olduğu gibi zamanlar konusundaki önerilerinin de hem Araplar hem de yabancılar için yazılan dilbilgisi kitaplarında dikkate alınmamasına yol açmaktadır. Arapçanın zamanlarının, günümüz dilcilerinin, bu çalışmada pek çoğundan yararlandığımız eserlerinden hareketle yabancılar için hazırlanan seriler ve dilbilgisi kitaplarında öğrencilerin seviyelerine uygun bir tarzda sunulması bu alanda karşılaşılacak pek çok sorunun çözümünü kolaylaştıracaktır.

  Gerek Arapça öğretim serilerinde, gerekse yabancılar için hazırlanan dilbilgisi kitaplarında Arapçanın zamanlarının bu çalışmada ortaya konan verilerden hareketle sunulması öğrenimini kolaylaştıracaktır. Anadili Türkçe olanlara yönelik hazırlanacak dilbilgisi kitaplarında zamanların sunumunda, iki dilin karşıtsal çözümlemesinden elde edilen verilerden yararlanılması öngörülen çoğu güçlüğü gidermede etkin rol oynayacaktır. Bu bilgiler ışığında zamanların öğrencilere sunumu, yalnızca öğrenciye yararlı olmayacak aynı zamanda öğretmenin işini de kolaylaştıracaktır. Diğer taraftan Arapça öğretmeninin iki dilin zamanlarının karşıtsal çözümlemesinden ve bu çözümlemeden elde edilen verilerden haberdar olması yabancı dil öğretiminde etkin rolü olan öğretmenin bir yandan işini kolaylaştıracak, diğer yandan öğrencilerine, karşılaşacakları güçlüklerin üstesinden gelmelerinde yardımcı olmasını sağlayacaktır.

الطالب المجتهد
IP
scelik
Moderator
Moderator
Simge
Yabancılar için Türkçe Öğrenimi

Kayıt Tarihi: 01Ekim2006
Konum: Rize
Gönderilenler: 7217

Alıntı scelik Cevapla bullet Gönderim Zamanı: 10Ekim2010 Saat 01:26
Yukarıda öngördüğümüz güçlükleri aşmada aşağıdaki alıştırma türlerinin yararlı olacağı düşünülmektedir:

  1. Mekanik alıştırmalar. Bunlar:

      - Belirli bir yapıyı tekrar etme

      - İsim cümlesini fiil cümlesine dönüştürme

      - Olumlu cümleyi olumsuza dönüştürme

      - Olumlu cümleyi soru cümlesi yapma

      - Tekili ikile veya çoğula dönüştürme

      - Erili dişile dönüştürme vb.

  1. Beceri alıştırmaları. Bunlar:

      - Boşluk doldurma

      - Uygun olanı seçme

      - Yanlışı doğrudan ayırma

      - Amaç dilden anadile çeviri

      - Anadilden amaç dile çeviri vb.

  1. İletişime yönelik alıştırmalar. Bunlar:

      - Serbest sözlü anlatım

      - Serbest yazılı anlatım

الطالب المجتهد
IP

Yanıt Yaz Yeni Konu Gönder
Konuyu Yazdır Konuyu Yazdır

Forum Atla
Kapalı Foruma Yeni Konu Gönderme
Kapalı Forumdaki Konulara Cevap Yazma
Kapalı Forumda Cevapları Silme
Kapalı Forumdaki Cevapları Düzenleme
Kapalı Forumda Anket Açma
Kapalı Forumda Anketlerde Oy Kullanma

Bulletin Board Software by Web Wiz Forums version 8.03
Copyright ©2001-2006 Web Wiz Guide

Bu Sayfa 0,137 Saniyede Yüklendi.



gebelik hesaplama | ehliyet yenileme | boğaz ağrısına ne iyi gelir | apandisit belirtileri | mtv hesapla | hamile kalmanın yolları | rüya yorumları tabirleri | rüya yorumları tabirleri | kombi bakımı | kombi servisi | kredi mevduat | krediler bankalar | arapça sözlük | arapça çeviri | uygun krediniz | banka şubeleri | finansbank internet bankacılığı | akbank müşteri hizmetleri | ziraat bankası internet bankacılığı | ziraat internet bankacılığı | finansbank internet bankacılığı | en uygun ihtiyaç kredisi